4. Mıntıka 104 parsel — Rekonstrüksiyon Projesi

Durum Tespiti

6 Şubat 2023 depremleri sonrasında Antakya Kentsel Sit Alanı içerisinde yer alan yapı ağır hasar almış; avlu çevresindeki kütlelerin bir bölümü yıkılırken bir bölümü ayakta kalmış, üst kat ahşap galerisi ve çatı örtüsü kısmen çökmüştür. Bu nedenle çalışma, klasik anlamda bir hasar tespiti niteliği taşımamakta; ayakta kalan mimari öğelerin, ahşap kirişli tavanların, karosiman döşemelerin ve duvar nişlerinin kaybedilmeden önce ölçülü olarak belgelenmesine odaklanan bir durum tespiti olarak kurgulanmıştır. Yapının hangi bölümünün yıkık, hangisinin ayakta olduğu ve moloz yığınlarının konumu çizim üzerinde ayrı ayrı işlenmiş; mekânsal kurgu, plan şeması ve özgün mimari özellikler yapı fotoğrafları, sözlü tarih çalışmaları ile yazılı ve görsel arşiv belgelerinin birlikte değerlendirilmesiyle kayıt altına alınmıştır.

DayanakVenedik Tüzüğü md. 16 · 2863 sayılı Kanun · Koruma Bölge Kurulu bildirimi

Rölöve

Rölöve, yapının deprem sonrası mevcut hâlinin ölçülü olarak belgelenmesidir. Ayakta kalan duvarlar, avlu döşemesi, ahşap kirişli tavanlar ve çatı örtüsü ölçülerek sayısallaştırılmış; yıkık bölümler, moloz yığınları ve bitkilenme çizim üzerinde ayrı ayrı gösterilmiştir.

Üretilen paftalar kadastral durum, vaziyet planı, lihkab sınırı, zemin kat planı, döşeme ve tavan planları, çatı planı, altı kesit ile pencere, kapı, merdiven ve karosiman detaylarını kapsamaktadır.

Rölöve paftasından bu aşamayı anlatan çizimler

DayanakVenedik Tüzüğü md. 16 · 2863 sayılı Kanun

Restitüsyon

Restitüsyon, yapının deprem öncesi özgün halinin kanıta dayalı olarak yeniden kurgulanmasıdır. Bu parselde çalışmanın dayanakları ayakta kalan bölümlerden gelen izler, yapı fotoğrafları, kadastral belgeler ve sözlü tarih çalışmasıdır.

Rölövede belgelenemeyen üst kat kurgusu, ayakta kalan galeri konsolları, kesitlerden okunan kat yükseklikleri ve benzer yapılarla karşılaştırmalı çalışma üzerinden yeniden kurulmuş; restitüsyon paftasında zemin ve birinci kat planları, döşeme ve tavan planları, çatı planı ile yedi kesit üretilmiştir.

Restitüsyon paftasından plan ve kesit kararları

DayanakVenedik Tüzüğü md. 9–13 · Nara Özgünlük Belgesi

Restorasyon Kararları

Koruma kararları, ayakta kalan özgün dokunun korunması ile kaybedilen bölümlerin özgün niteliklerine uygun biçimde yeniden tanımlanmasını birlikte ele alır. Avlu kesme taş kaplama, zemin kat mekânları 20×20 karosiman ve ahşap kirişli tavan, üst kat ahşap döşeme ve ahşap çatı olarak kararlaştırılmıştır.

Malzeme ve yapım sistemi kararları

DayanakVenedik Tüzüğü md. 9–12 · 2863 sayılı Kanun

Rekonstrüksiyon

Rekonstrüksiyon projesi, restitüsyonda ortaya konan özgün kurgunun güncel yapı güvenliği koşullarıyla birlikte yeniden inşasını tanımlar. 88 m²’lik taş avlu ve çevresine dizilen beş oda, mutfak ve servis hacimleri; üst katta iki sofa, ofisler ve ıslak hacimler özgün plan şemasına bağlı kalınarak yeniden kurulmuştur.

Avluya bakan cephedeki kemerli ahşap kapılar, tepe pencereleri ve taş konsollara oturan ahşap galeri rölöve ile restitüsyondan gelen ölçülerle yeniden tanımlanmış; çatı özgün eğim ve saçak düzeniyle kurulmuştur.

Rekonstrüksiyon paftasından cephe ve kesitler

DayanakVenedik Tüzüğü md. 15 · Riga Şartı · Koruma Bölge Kurulu onayı

Uygulama ve Denetim

Uygulama aşaması, onaylı projenin sahada birebir karşılığını üretme sürecidir. Kapı, pencere, mahmel, merdiven ve karosiman detayları uygulama ölçeğinde çizilmiş; ahşap doğramaların kasa, denizlik ve taş duvarla birleşim detayları ayrı ayrı tanımlanmıştır.

Uygulama ölçeğinde geleneksel yapım detayları

DayanakVenedik Tüzüğü md. 16 · Uygulama denetimi ve arşivleme

Ahşap Korkuluklu Üst Kat Galerisi

Üst kat, avlu boyunca uzanan ahşap galeriye açılır. Taş konsollara oturan galeri döşemesi, torna edilmiş ahşap küpeştelerle çevrilir; ortasında avluya taşan küçük bir çıkma yer alır. Galeri hem sirkülasyonu sağlar hem de alt kattaki kemerli açıklıklara gölge verir.

Kemerli Ahşap Kapılar

Avludan mekânlara açılan kapılar, üstü yarım daire kemerle geçilen ahşap panelli doğramalardır. Kapı üstlerindeki kemerli tepe pencereleri odalara ışık verirken avlu cephesinin ritmini kurar; ferforje dolgulu örnekleri de bulunur.

Ahşap Kirişli Tavan

Zemin kat mekânlarının tamamı ahşap kirişli tavanla örtülür. Kirişler ve aralarındaki kaplama tahtaları görünür bırakılıp boyanır; bu yapıda tavanların çağrışımı güçlü bir yeşille bitirildiği, sıva ve boya katmanlarından okunmaktadır.

Duvar Nişi ve Gömme Dolap

Kalın beden duvarlarının içine oyulan kemerli nişler ve gömme dolaplar, geleneksel Antakya yapısında ayrı bir mobilyaya gerek bırakmaz. Nişin sıvalı iç yüzeyi ve ahşap rafları, duvarın kalınlığını mekâna kazandıran bir depolama ve sergileme öğesine dönüştürür.

Avlu — Yapının Merkezi

88 m²’lik kesme taş kaplı avlu, iki katlı yapının merkezidir. Zemin katta odalar, mutfak ve servis hacimleri; üst katta sofalar ve ofisler tümüyle bu boşluğa açılır. Avlu, hem sirkülasyonun hem gündelik kullanımın toplandığı asıl mekândır.

Karosiman Döşeme

Zemin kat mekânlarının döşemesi 20×20 cm karosiman karolarla kaplıdır. Çiçek ve geometrik desenli bu karolar her odada farklı bir bordür ve göbek düzeniyle serilir; rölövede desenleri tek tek çizilerek belgelenmiştir.